Ik heb Coffee and Cookies ook uitgekozen omdat het zich vlakbij ons plan B voor vandaag bevindt: Topographie des Terrors. Het grauwe weer past perfect bij de sfeer van deze plek: bijzonder deprimerend. Net als de vorige keer ben ik erg onder de indruk van ons bezoek. Ik denk dat het in deze tijd meer dan ooit belangrijk is om zulke plekken te bezoeken en te beseffen tot welke gruweldaden mensen in staat zijn. Het is belangrijk dat om te zien waartoe onverdraagzaamheid en totalitaire regimes leiden. Het boezemt me angst in dat de polarisatie in onze samenleving steeds sneller toeneemt. En waarom? Omdat iemand anders is dan wij? Terwijl de meeste mensen allemaal hetzelfde willen: een comfortabel, liefdevol leven omringd door vrienden en familie. Ik blijf erbij dat wij mensen meer gemeenschappelijk hebben, dan dat we van elkaar verschillen. Alleszins laat de oorlog in Oekraïne en andere plekken op deze wereld zien dat de gruwel nog steeds niet uit de wereld is. Het ene broedervolk dat het andere uitmoordt, het is amper te vatten.

De regen blijft ook na ons bezoek aan houden en we bestellen een taxi om ons naar onze lunchplek te brengen. Ik heb een tafel gereserveerd bij Yosoy tapas, omdat dit mij een leuke verwijzing leek naar onze vorige trip naar Barcelona. En die keuze blijkt een schot in de roos. Yosoy tapas is een gezellige plek en de tapas zijn heerlijk. We genieten!

Coliflor marinada al horno con nueces y granada:

Pan con tomate:

Albóndigas;

Cordero con yogurt de azafran y emulsión de guisantes con menta:

Croquetas de jamón ibérico:

Hongos de temporada con hierbas:

Gambones al ajillo, papas bravas con su salsa, pulpo a la gallega:

µ

Pulpo a la gallega:

Tarta de almendras con salsa de naranja y nata:

Na onze behoorlijk uitgebreide lunch wandelen we nog even rond in hof Haus Schwarzenberg en de Hackesche Höfe en zo krijgen we toch nog een portie street art te zien. Het geplande bezoek aan de Kaiser-Wilhelm-Gedächtniskirche schrappen we van het programma wegens te weinig tijd. We bestellen een taxi die ons komt ophalen in de gietende regen. Na een korte tussenstop om onze bagage af te halen en staan we na een vlotte rit opnieuw op Brandenburg Airport. De security verloopt trager dan we gewoon zijn, vooral omdat er wat rare vogels voor ons staan aan te schuiven die heel hun hebben en houden in hun handbagage hebben gestoken en bijgevolg alles moeten uitladen onder het strenge oog van een veiligheidsagent van de luchthaven. Maar al bij al geen klagen over deze mooie en moderne luchthaven.

Ik laat me in de tax free shop verleiden tot de aankoop van Mozartkugeln en we drinken nog iets op de luchthaven zelf om de tijd tot boarding te overbruggen. Tot onze verbazing blijkt dat we zelfs maar nipt op tijd zijn voor boarding, want het scherm geeft al ‘last call’ aan. Duitse efficiëntie zeker? We nestelen ons in onze vliegtuigzetels en daarmee zit ons Berlijns avontuur erop. Al ben ik zeker dat ik in de toekomst nog zal terugkeren naar deze fascinerende wereldstad.

Vandaag staat een bezoek aan het Neues Museum op het programma. Onze vrienden hebben samen met hun kinderen een aantal jaren geleden Egypte bezocht en zijn net zoals mijn vriend en ik gefascineerd door de tijd van de farao’s. Dan mag een bezoek aan dit museum natuurlijk niet ontbreken. Wat deze plek voor mij zo bijzonder maakt, zijn de zichtbare littekens van de bombardementen tijdens Tweede Wereldoorlog. Het gebouw zelf bleef na de oorlog een ruïne tot de DDR een poging deed om het gebouw herop te bouwen in 1986. Uiteindelijk vielen die werken stil na de val van de muur en kon de reconstructie pas echt goed beginnen in 1997. In het museum zelf zijn her en der nog vroegere muur- en plafondschilderingen te bewonderen. Echt een fantastische plek en dan heb ik het nog niet eens gehad over de collectie, die we ook zeer wisten te smaken. Met als hoogtepunt natuurlijk de buste van Nefertite, de prachtige, maar raadselachtige koningin die samen met haar echtgenoot een nieuwe monotheïstische godsdienst uit de grond stampte, die echter ten onder ging met het einde van de regeerperiode van de ‘ketterse’ farao. Het is trouwens enkel toegelaten foto’s te maken van de buste op een zeer eerbiedwaardige afstand, dus pluspunten voor de persoon die op de foto’s hieronder Nefertite weet te vinden. Een eervolle vermelding gaat naar de gouden ceremoniële hoed die in de prehistorie dienst deed als maan- en zonnekalender.

We nemen de tijd voor ons bezoek, want ik heb geen reservaties voor deze namiddag gemaakt. Als optie hou ik een bezoek aan het Tränenpalast achter de hand (gratis te bezoeken en geen reservatie nodig), maar als het mooi weer is, kunnen we ook een boottochtje maken ter compensatie van de gemiste catamarantocht gisteren.

Rond half twee staan we opnieuw buiten en de magen van de pubers rammelen. We wandelen naar het Humboldtforum voor een lunch in Bistro Lebenswelten, een bijzonder drukke self service zaak met een kwaliteitsvol aanbod en een zeer mooie salad bar. Kijk, zo kan het dus ook! Ik heb na het copieuze ontbijt niet zoveel honger, dus hou het bij een soepje. Alhoewel soepje, mijn kom soep is echt gigantisch en boordevol groentjes. Lekker!

De weergoden zijn ons nog steeds gunstig gezind, dus worden de plannen voor een bezoek aan het Tränenpalast ingeruild voor een boottochtje. We zijn jammer genoeg net te laat en zien de eerste boot onder onze neus vertrekken, maar gelukkig komt de volgende een kwartier later aan. De boot volgt hetzelfde parcours dat mijn vriend en ik al eerder aflegden in 2010. Toch jammer van die catamaran, want die had ons langs een heel andere route gebracht. Onze gids doet zijn best om zowel in het Duits als het Nederlands toelichting te geven bij de gebouwen die we passeren, maar het valt op dat zijn uitleg in het Duits veel uitgebreider is dan die in het Engels. Gelukkig versta ik redelijk goed Duits, maar onze pubers haken na een tijdje helemaal af, want ze verstaan er niets van.

Na genoten te hebben van ons boottochtje is de namiddag al goed gevorderd. Het is al kwart na vier gepasseerd. We besluiten van de mooie dag te profiteren om de benen te strekken en te voet naar Markthalle Neun te gaan. Vanavond is het daar immers Street Food Thursday en ik heb online gelezen dat het daar dan gewoonlijk bijzonder druk is. Street Food Thursday start om vijf en we zouden ongeveer rond kwart na vijf aankomen. Dat lijkt mij ruimschoots op tijd om er een fijne avond van te maken.

We genieten van de wandeling die ons langs Bethaniendamm voert, een langgerekt groen park dat vroeger een kanaal was dat de Spree met het Landwehrkanal verbond en tegelijkertijd de grens tussen Oost- en West-Berlijn vormde. Fijn, zo’n groen spoor doorheen het midden van de stad.

Om kwart na vijf komen we aan in Markthalle Neun en tot onze grote verbazing is het daar al bijzonder druk. Ik moet ook eerlijk toegeven dat ik de overdekte markthal op basis van de foto’s die ik online vond, iets groter had ingeschat. Ik verwachtte een tweede Mercat La Boquería, maar Markthalle Neun is veel kleiner en de weinige picknickbanken bieden geen plaats voor ons gezelschap van zes. Ik begin me al schuldig te voelen dat ik deze plek heb voorgesteld voor het avondmaal, maar besluit me niet te laten kennen en even geduld uit te oefenen tot er een plek vrij komt. En jawel, na tien minuutjes wachten, slaag ik erin een plaats voor vier personen te veroveren. Ik wuif naar mijn gezelschap (we hebben ons wat verspreid om onze kansen op een zitplaats te verhogen) dat ze mij kunnen vervoegen. Op zich is het niet zo erg dat we maar plek hebben voor vier personen, want er is altijd wel iemand weg naar een standje om eten of drinken te halen. En het geluk is aan onze kant, na een tijdje komen er twee plaatsen vrij aan de picknicktafel vlak naast ons en kunnen we toch met zessen samen zitten.

We proberen allerlei verschillende gerechtjes: dumplings, tacos, okonomiyaki, Oekraïense pannenkoeken, ceviche en een kaasschotel als dessert. Aan alle standjes is het druk, maar we moeten nergens echt lang wachten. En natuurlijk drinken we daarbij enkele heerlijke biologische wijntjes aan een zeer scherpe prijs. Ik begrijp volkomen waarom dit zo’n populaire plek is. Rondom ons horen we trouwens ongeveer alle talen ter wereld, dus ik vermoed dat deze plek ook in de toeristische gidsen staat. Na een tijdje hebben we de ganse tafel voor ons zessen en komen er zo nu en dan mensen vragen of ze even bij ons mogen aanschuiven. Met acht aan zo’n picknicktafel gaat net, al is het wel wat krap zitten en zo maak ik kennis met een Turkse jongedame en haar ouders, die op bezoek waren in Berlijn. We hebben echt een supertof gesprek. Turkse dames zijn geweldig!

Van al die wijntjes moet een mens naar het toilet en daar ontmoet ik een zeer sympathieke Zuid-Amerikaanse toiletmeneer. Nadat hij me eerst teruggestuurd heeft omdat ik geen eurostuk bij me heb om te betalen, mag ik bij terugkomst direct doorlopen naar de mannentoiletten en kan ik zo de lange wachtrij bij de vrouwen overslaan. Dankbaar sla ik na mijn sanitaire stop een praatje met hem in het Spaans. Uiteraard vindt hij het geweldig dat ik Spaans kan en wanneer ik hem zeg dat ik uit België kom, zegt hij spontaan dat ze in België heel knappe vrouwen hebben. Haha, zo’n compliment is altijd welkom! Bij mijn tweede toiletbezoek van de avond krijg ik zowaar de VIP-behandeling: ik mag naar het kraaknette toilet voor het personeel gaan, uitgerust met lekker geurende handzeep. Fan van deze toiletmeneer!

Ik durf gerust zeggen dat Markthalle Neun één van de hoogtepunten van mijn bezoek aan Berlijn is. Heerlijk eten en supertoffe vibe. Wel blij dat ik na al die wijntjes gewoon de taxi naar ons appartement kan nemen.

Geen taxirit vandaag, want het Jüdisches Museum bevindt zich op wandelafstand. In tegenstelling tot ons bezoek in 2010 nemen we nu uitgebreid de tijd om dit museum te bezoeken. De bijzondere architectuur ontworpen door Daniel Libeskind maakt ook nu weer indruk. De Holocaust Tower en de Garden of Exile tonen hoe architectuur een gevoel van desoriëntatie en verlies kunnen uitdrukken. Zeer krachtig. Net zoals de akelige installatie ‘Shalekhet – Fallen Leaves‘ van Menashe Kadishman, waarbij je door je eigen stappen een geluid van rammelende ketenen voorbrengt.

Ik moet zeggen dat van de collectieopstelling zelf me niet zoveel was bijgebleven na ons vorige bezoek, wellicht te wijten aan het hoge tempo dat we toen noodgedwongen moesten aanhouden. Ik vermoed dat de ganse scenografie ondertussen grondig hertekend is, want ik had in geen enkele zaal (buiten natuurlijk de Holocaust Tower en de Garden of Exile) een gevoel van herkenning. Wat ik alleszins apprecieer aan dit museum is dat de focus niet enkel ligt op de Holocaust, een gruwelijk onderdeel van de joodse geschiedenis, maar dat het museum ook aandacht besteedt aan de eeuwenlange, boeiende geschiedenis van de joodse volkeren in Europa. Een mooie gelegenheid om wat bij te leren.

Na een dikke twee uur stonden we opnieuw buiten en tot onze vreugde schijnt de zon zelfs! Tijd voor de middagpauze! Al zijn we duidelijk niet de enigen die nood hebben aan een pauze. De eerste twee plekken waar we passeren zitten stampvol. Gelukkig komen we dankzij googlemaps terecht in het, op ons zessen na, volledig lege café Nea, een gezellige kleine plek met huisgemaakte broodjes en taarten. Ik eet er heerlijke overnight oats met vers fruit en deel vervolgens met mijn vriend een carrot cake als dessert. De uitbaatster deelt ons mee dat ze de walnoten vergeten is in haar carrot cake en verontschuldigt zich daar uitgebreid voor. Na de cake zelf geproefd te hebben, weigert ze zelfs ons de cake aan te rekenen, terwijl mijn vriend en ik die nochtans echt wel ok vinden.

Ook na de lunch blijven de weergoden ons goedgezind en trekken we naar Checkpoint Charlie. Eigenlijk had ik voor deze namiddag een catamaran trip van drie uur geboekt, maar tijdens het ontbijt gisterenochtend in Star Bäckerei kreeg ik telefoon om te melden dat de catamaran trip geannuleerd was. Doodjammer, want het is vandaag ideaal weer voor zo’n trip. En laten we eerlijk zijn, Checkpoint Charlie is maar een mager alternatief voor een catamantocht. Ik ben sowieso geen fan van deze hypertoeristische en behoorlijk fake plek, maar goed, bij een eerste bezoek aan Berlijn (en dat is het voor onze vrienden) moet je hier toch even passeren. Ik neem wat foto’s van een kortgerokte poserende jongedame waarna we verder wandelen.

Op ons pad komen we de Deutscher Dom tegen, waarvan de functie ons eerst niet echt duidelijk is. Aangezien de inkom gratis is, stappen we binnen voor een bezoek aan deze kerk in de hoop de toren te kunnen beklimmen en van een mooi uitzicht te kunnen genieten. De kerk blijkt echter een museum te zijn gewijd aan de parlementaire geschiedenis van de Deutscher Bundestag, het Duitse federale parlement. De tentoonstelling is voornamelijk in het Duits en te gedetailleerd om ons te kunnen boeien. We nemen een paar foto’s van de tieners aan het spreekgestoelte en staan snel weer buiten.

Vervolgens brengen we een bezoek aan Rausch Schokoladenhaus, een bijzonder indrukwekkende chocoladewinkel met een cafetaria, een atelier en ontelbaar veel soorten chocolade in allerlei vormen. Ik poseer bij een chocolade versie van de Brandenburger Tor en trakteer mezelf op een chocolade lolly. Onze vriendin koopt er allerlei souvenirs voor haar familie. Toch blijf ik erbij: er is geen betere chocolade dan Belgische chocolade!

De lucht begint spijtig genoeg opnieuw te betrekken, maar tot bijna vlak voor de Gemäldegalerie houden we het min of meer droog. Ik heb namelijk tickets voor een bezoek aan de tentoonstelling van Hugo van der Goes gereserveerd, kwestie van onze Vlaamse topstukken ook in het buitenland te bewonderen. Het is erg druk en warm in de tentoonstellingszalen en ik krijg een terechtwijzing van een overijverige zaalwachter dat ik mijn vestje niet over mijn arm mag hangen, maar rond mij moet binden. Dat doe ik dan maar, want ik begrijp dat zaalwachters met al die klimaatacties tegenwoordig wat zenuwachtiger zijn dan gewoonlijk. De tentoonstelling zelf is trouwens fenomenaal. Een dikke, dikke aanrader. Hugo van der Goes is echt een topkunstenaar.

Eigenlijk was mijn oorspronkelijke plan enkel de Hugo van der Goes tentoonstelling te bezoeken, maar we kunnen het niet laten ook de rest van de kunstwerken in de Gemäldegalerie te bewonderen. Het aanbod aan topkunstenaars (Brueghel, Rubens, Jordaens, Botticelli) is alleszins overdonderend! De zoon van onze vrienden ontdekt er zowaar het schilderij met spreekwoorden van Brueghel waarover hij op school een taak heeft moeten maken. Toegegeven, veel spreekwoorden herken ik niet in het schilderij. Gelukkig is er wikipedia! En zo blijft er jammer genoeg geen tijd meer over voor de geplande wandeling in Tiergarten. Niet dat ik dat heel erg vind, want de meeste bomen in het park staan er maar kaal bij. Veel leuker om op een mooie zomerdag door dit park te struinen.

We wandelen via het Sony Center (waarvan het binnenplein spijtig genoeg een gigantische bouwwerf is) en de Potsdamerplatz naar onze eindbestemming voor vandaag: Paulaner Wirtshaus Berlin, een Beiers restaurant waar we een Paulaner Brotzeit Platter en een Paulaner Wirtshaus Pan bestellen om onder ons zessen te delen. Eigenlijk heb ik na deze calorierijke overdaad (dat Duitse eten is echt wel stevig) meer dan genoeg gegeten, maar onze vrienden hebben altijd nog een plekje voor dessert, dus kan ik het niet laten nog enkele bescheiden hapjes mee te eten van het Paulaner Dessert Platter. Enfin, honger hebben we hier nog niet geleden.

Een taxirit later zijn we terug op ons ondertussen vertrouwde appartement. Na nog een paar spelletjes Black stories kruipen we in bed om uitgerust te zijn voor onze laatste volledig dag in Berlijn.

Om tijd te sparen nemen we de taxi naar ons eerste museum van de dag: het Pergamonmuseum. Door de recente acties van klimaatactivisten, zijn zelfs kleine handtassen niet meer toegelaten in het museum en dus proppen we zoveel mogelijk van onze benodigdheden (voornamelijk externe batterijen en papieren zakdoekjes) in onze zakken en laten we de rest achter in de lockers en de vestiaire.

Zelfs om tien uur ‘s ochtends is het al heel druk in het museum. Door de grote renovatie die het museum momenteel ondergaat, zijn helaas niet alle topwerken te bewonderen (de Mshatta façade wordt heropgebouwd en de beelden van het Pergamonaltaar waaraan het museum zijn naam te danken heeft, zijn momenteel elders onder gebracht). Gelukkig slagen de fabuleuze Ishtar poort van Babylon en de Romeinse marktpoort van Milete er moeiteloos in ons gezelschap te betoveren. En ook de islamitische collectie met de prachtige Aleppo-kamer spreekt ons aan.

Toen ik de reis plande, zocht ik op voorhand een plek vlakbij het museum om te lunchen, want uit ervaring weet ik dat je altijd langer blijft plakken in zo’n museum dan verwacht. Zeker als dat museum over zo’n indrukwekkende collectie beschikt. Mijn keuze is een schot in de roos. Kaffeeserie blijkt een gezellige plek te zijn met een voldoende divers lunchaanbod om iedereen tevreden te stellen. Poké bowls for the win!

Bijkomend pluspunt: deze lunchplek ligt letterlijk op een paar passen van onze volgende bestemming, Pergamonmuseum: Das Panorama. In dit tijdelijke bijgebouw (open tot 2024) van het Pergamonmusuem is de hoofdattractie het 360 graden panorama van de stad Pergamon van de hand van Yadegar Asisi. Tegelijkertijd kan je in dit gebouw tachtig van de belangrijkste werken uit de antieke stad Pergamon bewonderen, waaronder de befaamde fries die het levensverhaal van Telephos vertelt. De antieke beelden op zich zijn het bezoek al meer dan waard, maar het reusachtige panorama dat je kan bewonderen door een soort uitkijktoren in het midden van de ruimte te beklimmen, overtreft mijn verwachtingen. Het panorama zelf is statisch, maar door te spelen met het licht en geluidseffecten lijkt het echt alsof je een dag doorbrengt in de stad Pergamon. Het panorama is zo rijk aan details dat je niet weet waar eerst kijken. Een dikke aanrader!

Helaas, wanneer we weer buiten staan, is het weer omgeslagen. De zon heeft plaatsgemaakt voor donkere, dreigende regenwolken. We proberen het niet aan ons hart te laten komen en wandelen naar de Berliner Dom. We bewonderen de prachtig versierde koepel en klimmen uiteraard naar boven om te genieten van het uitzicht op Berlijn. De regenwolken lossen zo nu en dan wat druppels en het waait stevig, maar het kon erger.

Terug op de begane grond wandelen we naar de beroemdste boulevard van Berlijn: Unter den Linden. Onze eerste stop is de Neue Wache, met kopie van een beeld van de Duitse kunstenares Käthe Kollwitz, dat ze nadat haar zoon Peter sneuvelde tijdens de Eerste Wereldoorlog. Helaas, nu barst de regenbui in volle hevigheid los en we moeten ons plan voor een wandeling langs de mooie boulevard laten varen. In plaats daarvan reppen we ons naar het dichtstbijzijnde café dat helaas gesloten is (damn you, googlemaps). Terug naar Kaffeeserie dan maar. Waar we er gelukkig in slagen een tafel voor zes personen te veroveren en onze doorweekte jassen te drogen te leggen op een sofa vlak bij ons (helaas geen kapstok te bespeuren).

Tot groot ongenoegen van onze vriendin is Kaffeeserie bijna helemaal uitverkocht. Geen warme chocolademelk, geen smoothies, geen vers fruitsap, geen soep en geen punch. UIt pure ellende bestel ik dan maar een prosecco en pannenkoeken met rode vruchten. Er restte mij gewoon geen keuze! Al had een warme chocolademelk na die stevige regenbui wel echt gesmaakt.

Gelukkig trekt de hemel na onze noodstop bij Kaffeeserie weer open en kunnen we de rest van Unter den Linden droog afwandelen. Net zoals de vorige keer dat wij er waren, is het behoorlijk druk bij de Brandenburger Tor. Een groep actievoerders eisen de vrijlating van Julian Assange. Ondanks het tegenlicht en het vele volk slagen we er toch in een paar foto’s van de brandenburger Tor te maken. Je bent toerist of je bent het niet.

Omdat we nog wat marge hebben voor ons geplande bezoek aan de Reichstag maken we een kleine omweg langs het Holocaustmonument. Onze vriendin gaat helemaal op in het monument, maar haar man en ik wenden onze blikken naar de hemel en zien een formidabele regenbui aankomen. Het kost ons wat moeite en geroep, maar uiteindelijk vinden we onze vriendin terug en vatten we in marstempo de wandeling naar de Reichstag aan.

Natuurlijk zijn we nét te laat om de regenbui te vermijden, maar dankzij onze op voorhand gereserveerde tickets moeten we niet lang in de regen wachten en worden we meteen de containers binnen gelaten waar de security check plaatsvindt. Terwijl we wachten tot we ons naar de Reichstag zelf mogen begeven zien we vanuit de containers opeens een prachtige dubbele regenboog aan de hemel verschijnen. Ik vloek inwendig (en misschien ook een beetje uitwendig) dat ik niet boven op het dak van de Reichstag sta om dit spektakel op foto vast te leggen.

Helaas, we moeten wachten tot we het signaal krijgen dat we in groep naar binnen mogen om in het gebouw zelf de lift naar boven te nemen. Als we eindelijk boven zijn, pers ik er een spurtje uit, maar helaas de regenboog vervaagt al. Balen!

Ik beklim in mijn eentje de koepel om mij te voegen bij onze vrienden, die een minder grote fotografische drang voelden dan ikzelf. De zon schijnt volop door het wolkendek waardoor de koepel in een magisch licht baadt. En dan gebeurt het: opeens komt er zowaar een tweede dubbele regenboog te voorschijn. Ik spurt zo snel als ik kan van boven in de koepel terug naar beneden en slaag erin de regenboog in volle glorie vast te leggen. Twee dubbele regenbogen op één avond. Als dat geen goed voorteken is, dan weet ik het ook niet meer!

Het licht blijft magisch en we vinden een vriendelijke toerist bereid om ons groepje van vier in het mooie avondlicht met de koepel op de achtergrond te vereeuwigen. Echt, onze timing voor dit bezoek aan de koepel had niet beter kunnen zijn!

Bij het verlaten van de Reichsdag slaag ik erin om deze prachtige foto van de gevel te maken en maak ik als wederdienst om even uit beeld te gaan wat foto’s van een schattig gezin met twee dochters.

Na de Reichstag achter ons gelaten te hebben, wandelen we opnieuw over de boulevard Unter den Linden. Op ons gemak deze keer, want de regenwolken hebben gelukkig andere oorden opgezocht. We sluiten de avond af met een copieuze maaltijd in traditioneel Berlijns restaurant Nante Eck. We aperitieven met een Brotzeit a la Vater Zille, een rijk gevulde plank met allerlei lokale charcuterie, worsten en kazen en kiezen vervolgens allemaal voor een vlezeke als hoofdgerecht. Enkel de dochter van onze vrienden waagt zich aan een authentieke Berliner currywurst. When in Berlin… Mijn vriend en ik sluiten de maaltijd af met een lokaal aperitief.

Brotzeit a la Vater Zille:

Kross gebratenen 1/2 Bauernente met Apfelrotkraut und Kartoffelklößen:

Een authentieke Berliner Riesen-Currywurst:

Nantes Filet-Topf: Streifen vom Schweinefilet mit gerahmten Champignons, Zwiebeln und Kartoffelpüree:

Zilles Schlachteplatte: saftiger Kaßlerbraten, Blut- und Leberwurst, serviert met Sauerkraut und Kartoffeln:

Een taxirit later doen we ons best zo stil mogelijk de trappen naar ons appartement op te klimmen. We willen de boze buren niet wakker maken! Ondanks het mindere weer toch een fijne dag gehad.

We bestellen een taxi via de Free Now app en zijn mooi een kwartier op voorhand bij het metrostation Gesundbrunnen, het startpunt van de rondleiding in de Berlijnse ondergrond. Ik ben er tot mijn grote trots zowaar in geslaagd een Nederlandstalige tour te boeken. Ideaal voor onze pubers! De Hollandse gids brengt een zeer boeiend verhaal over hoe Duitse vrouwen, kinderen en bejaarden (de mannen moesten vechten) tijdens WOII schuilden in deze door de aanleg van de metrotunnels ontstane ondergrondse ruimtes. Bij de start van de wandeling krijgen we de uitdrukkelijke instructies dat we niets mogen aanraken. Veel van de muren zijn immers beschilderd met giftige fosforescerende verf. Na meer dan tachtig jaar geven de muren nog altijd licht. De gids vertelt dat tijdens de oorlog het licht sterk genoeg was om er een krant bij te lezen. Al zou ik toch niet graag opgesloten gezeten hebben in deze ruimtes zonder daglicht terwijl boven de grond de bommen op Berlijn vielen en het zuurstofgehalte in deze met mensen volgepropte ruimtes langzaam daalde.

Sommige ondergrondse ruimtes zijn ingericht zoals tijdens de oorlog met houten banken en ouderwetse toiletten, andere tonen diverse voorwerpen uit de oorlog, zoals stapelbedden, wapens, posters over de verduisteringsplicht en nog veel meer. De gids legt ook linken met andere boeiende ondergrondse verhalen, zoals het ingenieuze rioolsysteem en de vroegere bierkelders onder Berlijn. Als afsluiter geeft hij ons een demonstratie van het buizenpostsysteem dat nog tot 1976 in gebruik was. Onze gids is zo’n enthousiaste verteller dat we allemaal zin hebben om die ondergrondse wereld nog wat verder te verkennen. Helaas laat onze planning dat niet toe en zullen we het moeten stellen met enkel onze herinneringen, want het is niet toegelaten foto’s te nemen in de voormalige schuilkelders.

Terug boven de grond wandelen we het Humboldthaim park in dat aan de overkant van de straat ligt om de overblijfselen van de Flakturm Humboldthain, een vroegere luchtafweertoren met bunker, te beklimmen. We worden beloond met een uitzicht op het zonnige Berlijn en genieten van de voorjaarsbloeiers in het park.

Een taxirit later stappen we uit aan de Oberbaumbrücke, een neogotische bakstenen brug over de Spree met twee 34 meter hoge torens in het midden. De brug verbindt de wijken Kreuzberg en Friedrichshain en bestaat uit twee niveaus, één voor het autoverkeer en voetgangers en één voor de metrolijnen U1 en U3. Tijdens de Koude Oorlog was deze brug een grensovergang voor voetgangers die enkel door de inwoners van West-Berlijn gebruikt mocht worden. De brug raakte stevig beschadigd tijdens WOII en werd pas na de val van de Muur gerenoveerd. Tussen de torens op het midden van de brug werd voor de metro een nieuw stalen bruggedeelte gebouwd naar een ontwerp van Calatrava. De vernieuwde brug heropende in 1994.

We wandelen over de brug en gaan op zoek naar een plek om iets te eten. Na wat zoeken in de wijk Wrangelkiez, keren we op onze stappen terug en genieten we van de zon op het terras van Pirates Berlin, vlakbij het The Wall Museum. Na ons stevige ontbijt hou ik het bij een soepje, maar de jongelui hebben alweer razend veel honger en hebben nood aan wat extra koolhydraten.

Ik heb tickets om 13u gereserveerd voor een bezoek aan het The Wall Museum. Aan de hand van beeldfragmenten en foto’s vertelt het museum de geschiedenis van de opdeling van Berlijn, de bouw van de Muur en vervolgens de val van de muur in 1989. Het is echter bijzonder warm in het museum en ik vind de keuze om een aantal videofragmenten tegelijkertijd af te spelen niet echt geslaagd. Persoonlijk focus ik me liever op één enkel fragment. Het museum voelt ook enigszins gedateerd aan. Een make-over en installatie van een beter werkende airco is wenselijk.

Na ons bezoek aan het museum is het tijd om kennis te maken met de Muur zelf. De East Side Gallery is een stuk van de Berlijnse Muur dat na die Wende vanaf december 1989 door 118 kunstenaars werd beschilderd. Met zijn 1316 meter is dit het langste en meest bekende deel van de Muur. We bewonderen de grote diversiteit een muurschilderingen, maken foto’s en genieten van de zon op ons gezicht. Langs de oevers van de Spree genieten talloze mensen van het prachtige weer en twee straatmuzikanten geven het beste van zichzelf. Wat een fijn zomers sfeertje!

We laten de East Side Gallery achter ons en wandelen verder naar Alexanderplatz, nog steeds even lelijk als ik mij herinnerde van ons vorige bezoek aan Berlijn. We passeren de Fernsehturm en het Rotes Rathaus en wandelen verder naar het gezellige Nikolaiviertel, het historische hart van Berlijn dat volledig verwoest werd in WOII, maar door het stadsbestuur van Oost-Berlijn gereconstrueerd werd ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van de stad. Hier lassen we een pauze in op het terras van Café zur Alten Zicke. Na onze dorst gelest te hebben, brengen we een bezoek aan de Nikolaikirche. De gereconstrueerde kerk bevat een klein museum dat niet veel tijd vergt, maar zeker de moeite is.

We wandelen terug in de richting van de Fernsehturm met de bedoeling om de Marienkirche te bezoeken. Helaas, deze kerk sluit al om 16u de deuren. Geen erg dan kuieren we nog wat rond in de omgeving, we organiseren een fotoshoot aan de Berliner Dom, die helaas gedeeltelijk in de steigers staat en werpen een blik op de binnenkoer van het gloednieuwe Humboldt Forum, dat verrees op de plek van het voormalige Palast der Republik. Het Humboldt forum is een gedeeltelijke replica van het voormalige Berliner Stadtschloss dat zich op exact dezelfde plaats bevond en zelf plaats moest maken voor het Palast der Republik van de DDR. Of hoe de cirkel van de geschiedenis rond is.

We eindigen onze eerste dag Berlijn in het 360° ronddraaiende restaurant in de Fernsehturm. Terwijl de zon ondergaat genieten wij van het fantastische uitzicht en de heerlijke gerechten en klinken we op een geslaagde dag.

Geräucherte Forelle von den Müritz Fischern, Meerrettich, Senfsaat, Radieschen und Roggenbrot:

Gebratener Zander von den Müritz Fischern, Selleriemüree, Schmorgurken un Dill:

Enrecôte, Ofenkartoffel, Sauerrahm, Salatherzen und hausgemachte Kräuterbutter:

Vanille Crème, süße Waffel und frische Erdbeeren:

Natuurlijk slaag ik erin mijn cardigan boven in het restaurant te laten liggen. Gelukkig merk ik het bijtijds en zo kunnen K en ik nog van een extra ritje in de supersnelle lift van de Fernsehturm genieten. Al ben ik niet zo blij met de nogal onvriendelijke reactie van de ober in kwestie wanneer ik informeer of ze mijn kledingstuk gevonden hebben. En ja, we nemen vervolgens met veel plezier de taxi terug naar ons appartement om daar op fluistertoon black stories te spelen.

De vlucht verloopt vlotjes en iets voor zes uur komen we in de gloednieuwe luchthaven Berlijn Brandenburg aan. Al snel rollen onze koffers van de bagageband en dan begint de zoektocht naar een taxi. In heel de lange, lange rij taxi’s valt er geen enkele taxi geschikt voor zes personen te bespeuren. Heel bizar, want op elke luchthaven ter wereld staan er wel van die busjes om iets grotere gezelschappen te vervoeren. Niet dus in Berlijn. Gelukkig heeft mijn vriend op voorhand de taxi-app Free Now geïnstalleerd en kan hij in de app aangeven dat hij een taxi voor zes personen nodig heeft. De taxi is er verbazingwekkend snel en brengt ons in een veertigtal minuten naar het appartement dat we gehuurd hebben, niet ver van Checkpoint Charlie in de statige Friedrichstraße.

Het appartement zelf is gelegen in een prachtig historisch gebouwencomplex, maar wat een gedoe met de verhuurders, zeg! Ik heb mij op voorhand zeker vier keer akkoord moeten verklaren met steeds veranderende en steeds strenger wordende huisregels. De verhuurders waren er duidelijk niet gerust op dat wij ‘s nachts geen wilde feestjes zouden geven. En alhoewel ik ze gerust gesteld had dat wij geen plannen in die zin hadden, bleef ik maar berichten krijgen die benadrukten dat we muisstil moesten zijn. Uiteindelijk krijg ik de dag van ons vertrek een bericht dat de onderbuur erg gevoelig is voor lawaai en dat we in het appartement zelfs niet met onze schoenen aan mogen rondlopen. Mais enfin.

Gelukkig klopt de uitleg over hoe we de sleutels uit het kluisje moeten krijgen als een bus en blijkt het appartement zeer mooi en ruim te zijn met twee afzonderlijke badkamers. We trekken onze schoenen uit en installeren ons in het appartement. We worden bij onze aankomst meteen al gespot door de onderbuur die duidelijk op de loer ligt om de huurders van het appartement boven haar te spotten en krijgen van haar opnieuw de boodschap mee dat we geen geluidsoverlast mogen veroorzaken. Al goed dat we een goed gevuld programma hebben en niet van plan zijn veel tijd op dat appartement te besteden.

We hebben honger gekregen van de trip en ik zoek een restaurant in de buurt. Mijn oog valt op restaurant Mama Cook en ik weet onze vrienden, die niet zo’n fan zijn van exotisch eten, te overtuigen om daar te dineren. En amai, wat een toprestaurant. Het finger food valt bij iedereen in de smaak, mijn mojito is fantastisch en ook de hoofdgerechten zijn heerlijk (al zijn sommige sausjes net iets te pikant voor onze vrienden). Ik bestelde een Aziatische Surf and Turf met noedels die ik helaas moet afstaan aan L, de dochter van onze vrienden. K had heel dapper een noedelsoep besteld, maar die blijkt toch iets te pikant voor haar te zijn. Gelukkig ben ik een grote fan van noedelsoep en smaakt de soep mij voortreffelijk.

Voldaan keren we terug naar ons appartement alwaar we op fluistertoon nog wat black stories spelen om vervolgens op tijd in bed te kruipen. We hebben morgen een drukke dag voor de boeg!

Ik nam plaats achter één van de dertig schermen en kon meteen kennismaken met een Japanse hikikomori. Een hikikomori is (meestal) een jongere die zich terugtrekt in zijn of haar kamer en elk contact met de buitenwereld afwijst, omdat hij of zij de druk van de Japanse maatschappij niet meer aan kan. Een soort moderne kluizenaar, want meestal wonen deze jongeren nog in bij hun ouders en zorgen de ouders dat ze eten en drinken krijgen.

Wat deze voorstelling zo bijzonder maakt, is dat elke deelnemers een persoonlijk traject doorloopt. Je doorloopt vijf één-op-één ontmoetingen die schijnbaar los van elkaar staan, maar naarmate de voorstelling vordert, ontdek je linken tussen personen die op het eerste gezicht niets met elkaar te maken hebben en merk je dat de verschillende personages elkaar soms ook tegenspreken. Zo af en toe wordt de één-op-één relatie doorbroken doordat de figuren op de schermen met elkaar interageren of omdat één figuur plots luid begint te roepen en al de andere personages opkijken om te zien wat er aan de hand is. Doordat er niet met koptelefoons gewerkt wordt, kan je op eender welk moment meeluisteren bij de buren.

Mij fascineerde deze voorstelling omdat ik moeilijk de grens tussen fictie en realiteit kon onderscheiden. Zo had ik een ontmoeting met Patryk Wezowski, een lichaamstaalexpert waarvan ik wist dat dit een echt bestaande persoon was. Van andere personages was het mij niet duidelijk of deze al dan niet door acteurs werden weergegeven. Elk verhaal was boeiend op zich, maar het was het samenspel van al deze verhalen dat het meeste indruk op mij maakte. Het was dan ook heel verrijkend om achteraf met andere deelnemers ervaringen te kunnen uitwisselen.

Eén van de verhalen die ik niet uit de eerste hand kon horen, was dat van de toppianiste die het verkeerde stuk had ingestudeerd. Echt gebeurd trouwens! Ik kan iedereen aanbevelen naar het filmpje te kijken. Een ongelooflijke prestatie!

Achtereenvolgens ontmoette ik:

1. Mitsuko Maruyama, Tokyo, Japan: een hikiomori;
2. Patryk Wezowski, Antwerp, Belgium: lichaamstaalexpert die enkele nuttige tips voor mij had;
3. Yuval Feldmann, Rishon LeZion, Israel: pîloot in het Israëlische leger en chirurg (een bijzonder ongeloofwaardige combinatie, maar wel veruit het meest pakkende verhaal);
4. Een sociologie professor die de six degrees of separation theorie uit de doeken deed en daar ook nog eens krekels bij haalde;
5. Igor Belousov, Moscow, Russia: een Russische man met een onfeilbaar geheugen die mij haarfijn uitlegde hoe hij erin slaagde alles te onthouden, maar dat het moeilijkste van allemaal is, hoe iets te vergeten.

Voor mij persoonlijk was het een extra meerwaarde om met een Japans en een Russisch personage te kunnen converseren. Niet dat ik hen zonder ondertiteling had kunnen begrijpen, maar het is toch fijn om hier en daar wat woordjes of zelfs een zinnetje in de oorspronkelijke taal te kunnen begrijpen.

Twintig jaar geleden al en nog steeds met voorsprong de historische gebeurtenis die als kind het meeste indruk op mij gemaakt heeft.